Τεκμήρια | ποιοι ελεύθεροι επαγγελματίες κερδίζουν
Μικρότερες φορολογικές επιβαρύνσεις ενδέχεται να δουν χιλιάδες ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι, εφόσον προχωρήσουν οι αλλαγές που εξετάζει η κυβέρνηση για τα τεκμήρια του 2026.
Στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκονται τόσο τα τεκμήρια διαβίωσης για κατοικίες, αυτοκίνητα και άλλα περιουσιακά στοιχεία όσο και ο μηχανισμός υπολογισμού του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος. Οι τελικές ανακοινώσεις αναμένονται στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι ένα: ποιοι επαγγελματίες θα πληρώσουν τελικά λιγότερο φόρο;
Τεκμήρια διαβίωσης: Τι βρίσκεται στο τραπέζι
Το οικονομικό επιτελείο εξετάζει παρεμβάσεις στα ποσά που συνδέονται με κατοικίες, ΙΧ και άλλα περιουσιακά στοιχεία. Στόχος είναι να περιοριστούν οι περιπτώσεις στις οποίες το τεκμαρτό εισόδημα υπερβαίνει αισθητά το πραγματικό εισόδημα που δηλώνει ο φορολογούμενος.
Παράλληλα, η κυβέρνηση μελετά αλλαγές στο σύστημα φορολόγησης των ελεύθερων επαγγελματιών. Ωστόσο, η βασική δομή του μηχανισμού δεν αναμένεται, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, να καταργηθεί.
Επομένως, το ελάχιστο εισόδημα πιθανότατα θα συνεχίσει να συνδέεται με τον κατώτατο μισθό. Αντίστοιχα, στον υπολογισμό αναμένεται να εξακολουθήσουν να παίζουν ρόλο τα χρόνια λειτουργίας της επαγγελματικής δραστηριότητας.
Τεκμαρτό εισόδημα: Οι δύο προσαυξήσεις που εξετάζεται να καταργηθούν
Η πρώτη αλλαγή αφορά την προσαύξηση κατά 10% της ετήσιας δαπάνης μισθοδοσίας. Η κατάργησή της θα μπορούσε να περιορίσει την επιβάρυνση των ατομικών επιχειρήσεων που απασχολούν προσωπικό.
Το δεύτερο σενάριο προβλέπει την κατάργηση της προσαύξησης κατά 5% στη διαφορά του τζίρου, όταν τα έσοδα του επαγγελματία ξεπερνούν τον μέσο κύκλο εργασιών του αντίστοιχου ΚΑΔ.
Οι δύο παρεμβάσεις εκτιμάται ότι μπορούν να επηρεάσουν θετικά περίπου 320.000 ελεύθερους επαγγελματίες. Παρ’ όλα αυτά, το πραγματικό όφελος δεν θα είναι ίδιο για όλους, καθώς εξαρτάται από τα οικονομικά δεδομένα κάθε επιχείρησης και από την τελική μορφή της ρύθμισης.
Ποιοι μπορεί να βρεθούν στους κερδισμένους
Μεγαλύτερη ελάφρυνση ενδέχεται να δουν κυρίως:
- Επαγγελματίες που απασχολούν έναν ή περισσότερους εργαζομένους.
- Ατομικές επιχειρήσεις με τζίρο υψηλότερο από τον μέσο όρο του ΚΑΔ τους.
- Φορολογούμενοι που εμφανίζουν πραγματικά κέρδη χαμηλότερα από το τεκμαρτό εισόδημα.
- Συνεπείς επαγγελματίες χωρίς σοβαρές φορολογικές παραβάσεις.
- Κλάδοι που ενδέχεται να ενταχθούν σε νέες εξαιρέσεις ή μειώσεις.
Το οικονομικό επιτελείο εξετάζει, επίσης, ένα περισσότερο στοχευμένο σύστημα. Σε αυτό θα μπορούσαν να συνυπολογίζονται η έγκαιρη υποβολή των φορολογικών δηλώσεων, η κανονική εξόφληση των υποχρεώσεων και η ορθή διαβίβαση των παραστατικών στο myDATA.
Παράδειγμα με τζίρο 35.000 ευρώ: Τι δείχνουν οι αριθμοί
Ας εξετάσουμε την περίπτωση ενός υδραυλικού ή ηλεκτρολόγου που λειτουργεί την επιχείρησή του επί έξι χρόνια και απασχολεί έναν εργαζόμενο.
Τα οικονομικά στοιχεία είναι τα ακόλουθα:
- Ετήσιος τζίρος: 35.000 ευρώ
- Λειτουργικά έξοδα: 8.000 ευρώ
- Μεικτές ετήσιες αποδοχές εργαζομένου: 15.400 ευρώ
- Συνολικό εργοδοτικό κόστος: περίπου 18.800 ευρώ
- Μέσος τζίρος του ΚΑΔ: 25.000 ευρώ
Με βάση αυτά τα ποσά, το πραγματικό λογιστικό κέρδος διαμορφώνεται στις 8.200 ευρώ:
35.000 – 8.000 – 18.800 = 8.200 ευρώ
Ωστόσο, ο σημερινός τεκμαρτός υπολογισμός μπορεί να οδηγήσει σε αισθητά υψηλότερο φορολογητέο εισόδημα.
Πώς προκύπτει σήμερα το ποσό των 15.900 ευρώ
Η αρχική βάση στο συγκεκριμένο παράδειγμα ανέρχεται στις 12.320 ευρώ.
Στη συνέχεια προστίθεται το 10% του κόστους μισθοδοσίας:
18.800 × 10% = 1.880 ευρώ
Άρα, το πρώτο αποτέλεσμα φτάνει στις:
12.320 + 1.880 = 14.200 ευρώ
Επειδή το ποσό αυτό παραμένει χαμηλότερο από τις μεικτές ετήσιες αποδοχές του εργαζομένου, δηλαδή από τις 15.400 ευρώ, εφαρμόζεται ο σχετικός κανόνας σύγκρισης και η βάση ανεβαίνει στις 15.400 ευρώ.
Έπειτα υπολογίζεται η διαφορά ανάμεσα στον πραγματικό τζίρο και στον μέσο τζίρο του ΚΑΔ:
35.000 – 25.000 = 10.000 ευρώ
Η προσαύξηση 5% αντιστοιχεί σε:
10.000 × 5% = 500 ευρώ
Επομένως, το τελικό τεκμαρτό εισόδημα φτάνει σήμερα, στο συγκεκριμένο παράδειγμα, στις:
15.400 + 500 = 15.900 ευρώ
Πόσο μπορεί να μειωθεί το τεκμαρτό εισόδημα
Εδώ χρειάζεται προσοχή, καθώς το αποτέλεσμα εξαρτάται από το ποιοι κανόνες θα καταργηθούν τελικά.
Αν καταργηθούν οι προσαυξήσεις 10% και 5%, αλλά παραμείνει ο κανόνας σύγκρισης με τις μεικτές αποδοχές του εργαζομένου, τότε το τεκμαρτό εισόδημα του παραδείγματος θα υποχωρήσει από τις 15.900 στις 15.400 ευρώ.
Συνεπώς, η άμεση μείωση της φορολογητέας βάσης θα είναι 500 ευρώ και όχι 2.380 ευρώ, επειδή ο μισθός του εργαζομένου εξακολουθεί να λειτουργεί ως κατώτατο όριο.
Αντίθετα, εάν η τελική ρύθμιση αποσυνδέσει πλήρως το τεκμαρτό εισόδημα από τη μισθοδοσία —συμπεριλαμβανομένου του κανόνα σύγκρισης— τότε η βάση θα μπορούσε να περιοριστεί ακόμη περισσότερο. Αυτό, όμως, παραμένει σενάριο μέχρι να παρουσιαστούν οι επίσημες αποφάσεις.
Σε κάθε περίπτωση, η μείωση του τεκμαρτού εισοδήματος δεν ταυτίζεται με το τελικό φορολογικό όφελος. Ο φόρος θα εξαρτηθεί από την κλίμακα φορολογίας, το συνολικό δηλωθέν εισόδημα, τις υπόλοιπες επιβαρύνσεις και τη μορφή που θα λάβει η νέα ρύθμιση.
Σας αφορά η αλλαγή; Τι πρέπει να ελέγξετε
Πριν υπολογίσετε πιθανό όφελος, απαντήστε σε τέσσερις βασικές ερωτήσεις:
- Απασχολείτε προσωπικό και ποιο είναι το συνολικό ετήσιο κόστος μισθοδοσίας;
- Ξεπερνά ο τζίρος σας τον μέσο όρο του ΚΑΔ στον οποίο δραστηριοποιείστε;
- Είναι το πραγματικό σας κέρδος χαμηλότερο από το τεκμαρτό εισόδημα;
- Εμπίπτετε ήδη σε κάποια εξαίρεση ή προβλεπόμενη μείωση;
Οι απαντήσεις δείχνουν αν οι προτεινόμενες παρεμβάσεις μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά το εκκαθαριστικό σας.
Τι αναμένεται να ξεκαθαρίσει στη ΔΕΘ 2026
Οι επίσημες ανακοινώσεις καλούνται να απαντήσουν σε τρία κρίσιμα ζητήματα: πόσο θα μειωθούν τα τεκμήρια διαβίωσης, ποιες προσαυξήσεις θα αφαιρεθούν από το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα και ποιοι επαγγελματίες θα ενταχθούν σε νέες εξαιρέσεις.
Παράλληλα, η κυβέρνηση επιδιώκει να περιορίσει τις υπερβολικές επιβαρύνσεις χωρίς να εγκαταλείψει τον μηχανισμό αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής. Η διασύνδεση των POS με τις ταμειακές μηχανές, το myDATA και τα ψηφιακά εργαλεία της ΑΑΔΕ επιτρέπουν πλέον πιο στοχευμένους ελέγχους.
Μέχρι να ανακοινωθεί το τελικό σχέδιο, οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να αντιμετωπίζουν όλα τα ποσά ως ενδεικτικά. Οι λεπτομέρειες της ρύθμισης θα καθορίσουν ποιοι θα δουν πραγματική μείωση φόρου και πόσο μεγάλη θα είναι αυτή.
