Ροκάκης από ΔΕΘ | πρόταση για ευρωπαϊκό ταμείο χρηματοδότησης αγροδιατροφικών αποθεμάτων

Τη δημιουργία ενός «Ευρωπαϊκού Αγροδιατροφικού Ταμείου Εγγυημένης Αξίας», το οποίο θα επιτρέπει τη χρηματοδότηση παραγωγών και μεταποιητών με εγγύηση τα αποθέματα των προϊόντων τους, πρότεινε το Επιμελητήριο Χανίων από το βήμα της 90ής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης.

Την πρόταση του Διοικητικού Συμβουλίου του Επιμελητηρίου παρουσίασε ο πρόεδρός του και αντιπρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Επιμελητηρίων Ελλάδος, Αντώνης Ροκάκης, κατά την ημερίδα της ΚΕΕΕ με θέμα «Οι εκπροσωπήσεις και η διεθνοποίηση του Επιμελητηριακού Θεσμού: Η πρόκληση της ανάληψης από την Ελλάδα της Προεδρίας στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2027 – Πολιτικές Ανάπτυξης».

Η ημερίδα πραγματοποιήθηκε στο συνεδριακό κέντρο «Νικόλαος Γερμανός», ενώ στο ίδιο πάνελ συμμετείχε ο πρόεδρος της ΚΕΕΕ, Γιάννης Βουτσινάς, μαζί με στελέχη του επιμελητηριακού θεσμού. Τη συζήτηση συντόνισε ο δημοσιογράφος Νίκος Υποφάντης.

Η πρόταση παρουσιάστηκε στην επιμελητηριακή κοινότητα της χώρας, καθώς και σε εκπροσώπους της κυβέρνησης και των πολιτικών κομμάτων, με στόχο να αποτελέσει μέρος της ελληνικής αναπτυξιακής ατζέντας ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την Ελλάδα, τον Ιούλιο του 2027.

Η ελληνική Προεδρία και η νέα ΚΑΠ

Ο Αντώνης Ροκάκης επισήμανε ότι η ελληνική Προεδρία αποτελεί σημαντική ευκαιρία για την εθνική οικονομία, τον αγροδιατροφικό τομέα και τις περιφέρειες της χώρας. Όπως υπογράμμισε, συμπίπτει με την κρίσιμη περίοδο των συζητήσεων για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική της περιόδου 2028-2034.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να συμβάλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής ατζέντας για τη βιώσιμη ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την επισιτιστική ασφάλεια, καταθέτοντας συγκεκριμένες προτάσεις που απαντούν στα προβλήματα των παραγωγικών επιχειρήσεων της περιφέρειας.

Στον πυρήνα της πρωτοβουλίας του Επιμελητηρίου Χανίων βρίσκεται το πρόβλημα του λεγόμενου «νεκρού κεφαλαίου» των αγροδιατροφικών αποθεμάτων. Πρόκειται για προϊόντα τα οποία έχουν σημαντική εμπορική αξία -και σε αρκετές περιπτώσεις αποκτούν μεγαλύτερη αξία όσο ωριμάζουν- αλλά δεν αναγνωρίζονται επαρκώς από το χρηματοπιστωτικό σύστημα ως εγγύηση για την παροχή ρευστότητας.

Το απόθεμα που παραμένει οικονομικά ανενεργό

Παραγωγοί και μεταποιητές, μεταξύ των οποίων τυροκόμοι, ελαιουργοί, οινοποιοί, ποτοποιοί και κτηνοτρόφοι, καλούνται να καταβάλλουν άμεσα το κόστος της πρώτης ύλης, της ενέργειας και της εργασίας. Τα προϊόντα τους, ωστόσο, μπορεί να χρειάζονται μήνες ή ακόμη και χρόνια ωρίμανσης και αποθήκευσης μέχρι να διατεθούν στην αγορά.

Γραβιέρα, κεφαλοτύρι, παλαιωμένα κρασιά, αποστάγματα και ελαιόλαδο αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα αποθεμάτων στα οποία έχουν επενδυθεί σημαντικά κεφάλαια, χωρίς οι επιχειρήσεις να μπορούν να αξιοποιήσουν άμεσα την αξία τους.

Η έλλειψη ρευστότητας γίνεται ακόμη πιο έντονη σε περιόδους γεωπολιτικής και οικονομικής αστάθειας. Προκειμένου να εξασφαλίσουν κεφάλαιο κίνησης, πολλές επιχειρήσεις υποχρεώνονται είτε να προσφέρουν προσωπικές εγγυήσεις και εμπράγματες εξασφαλίσεις, όπως ακίνητα, είτε να πωλήσουν πρόωρα τα προϊόντα τους, συχνά σε τιμές που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματική ή τη μελλοντική αξία τους.

Το μοντέλο της ιταλικής «Τράπεζας Τυριού»

Ως χαρακτηριστικό ευρωπαϊκό προηγούμενο παρουσιάστηκε το μοντέλο της ιταλικής τράπεζας Credito Emiliano – Credem, γνωστό ως «Τράπεζα Τυριού».

Από το 1953 η Credem χρηματοδοτεί μικρές επιχειρήσεις, δεχόμενη ως ενέχυρο κεφάλια τυριού Parmigiano Reggiano. Τα προϊόντα αποθηκεύονται και ωριμάζουν σε ειδικά διαμορφωμένες, κλιματιζόμενες εγκαταστάσεις για 18, 24, 30 ή και 36 μήνες.

Με αυτόν τον τρόπο, οι παραγωγοί μπορούν να λαμβάνουν άμεσα χρηματοδότηση που αντιστοιχεί στο 60% έως 80% της εκτιμώμενης αξίας του τυριού, μετατρέποντας ένα απόθεμα που παραμένει στην αποθήκη σε διαθέσιμο κεφάλαιο κίνησης.

Ανάλογα μοντέλα χρηματοδότησης αποθεμάτων εφαρμόζονται στη Σκωτία για την ωρίμανση ουίσκι. Μέσω εξειδικευμένων πλατφορμών, όπως η Ferovinum, η χρηματοδότηση αποθεμάτων –inventory finance– απελευθερώνει σημαντική ρευστότητα για τις επιχειρήσεις. Βασικές προϋποθέσεις για τη λειτουργία αυτών των συστημάτων αποτελούν η τυποποίηση, η πλήρης ιχνηλασιμότητα και η ελεγχόμενη αποθήκευση των προϊόντων.

Οι τρεις άξονες της πρότασης

Ο Αντώνης Ροκάκης υπογράμμισε ότι η πρόταση κατατίθεται από την Κρήτη, έναν τόπο με μακραίωνη αγροδιατροφική παράδοση και διεθνή εξωστρέφεια με ρίζες στα μινωικά χρόνια.

Το προτεινόμενο «Ευρωπαϊκό Αγροδιατροφικό Ταμείο Εγγυημένης Αξίας» στηρίζεται σε τρεις βασικούς άξονες:

1. Πιστοποιημένες αποθήκες ωρίμανσης: Αξιοποίηση υφιστάμενων ή δημιουργία νέων εγκαταστάσεων μεταποίησης και αποθήκευσης, οι οποίες θα πληρούν σύγχρονες προδιαγραφές ελέγχου της θερμοκρασίας, της υγρασίας και της ιχνηλασιμότητας. Οι εγκαταστάσεις θα πρέπει να εγκρίνονται από αρμόδιο, ευρωπαϊκά πιστοποιημένο φορέα.

2. Ψηφιακό μητρώο αποθεμάτων: Καταγραφή κάθε εμπορικής παρτίδας με μοναδικό κωδικό, ημερομηνία παραγωγής και στοιχεία για την κατάσταση ωρίμανσής της. Στο πλαίσιο αυτό προτείνεται να εξεταστεί η χρήση τεχνολογίας blockchain, ώστε να ενισχυθούν η διαφάνεια και η ασφάλεια των συναλλαγών.

3. Χρηματοπιστωτικός εταίρος: Αξιοποίηση πόρων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και ειδικότερα του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης – EAFRD, καθώς και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων – EIF μέσω του InvestEU. Ως ενδιάμεσος φορέας θα μπορούσε να λειτουργήσει ένας δημόσιος ή αναπτυξιακός οργανισμός.

Για την εφαρμογή του μοντέλου στην Ελλάδα, το Επιμελητήριο Χανίων προτείνει να εξεταστεί η ανάληψη του ρόλου του χρηματοδοτικού εταίρου από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα – HDB. Η χρηματοδότηση θα μπορούσε να παρέχεται ως προκαταβολή που θα αντιστοιχεί στο 50% έως 70% της εκτιμώμενης αξίας του τελικού αγροδιατροφικού προϊόντος.

Τα προϊόντα που θα μπορούσαν να ενταχθούν

Η πρόταση αφορά κατά προτεραιότητα αγροδιατροφικά προϊόντα με σημαντική εμπορική αξία και ανάγκη μακράς ωρίμανσης ή αποθήκευσης, όπως:

• γραβιέρα, κεφαλοτύρι και άλλα τυριά Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης,
• ελαιόλαδα ΠΟΠ και ΠΓΕ υψηλής προστιθέμενης αξίας,
• κρασιά και αποστάγματα, με έμφαση σε όσα απαιτούν παλαίωση,
• παραδοσιακά αλλαντικά και προϊόντα κρέατος με μακρά διαδικασία ωρίμανσης,
• αποθέματα μελιού, με προτεραιότητα σε προϊόντα ΠΟΠ και υψηλής διατροφικής αξίας.

Ρευστότητα, ποιότητα και εξαγωγές

Σύμφωνα με την πρόταση, η λειτουργία του Ταμείου θα μπορούσε να προσφέρει πολλαπλά οφέλη στην ελληνική και την ευρωπαϊκή επιχειρηματικότητα.

Πρωτίστως, θα ενίσχυε τη ρευστότητα των παραγωγικών επιχειρήσεων και θα περιόριζε την εξάρτησή τους από βραχυπρόθεσμα δάνεια υψηλού κόστους, προσωπικές εγγυήσεις και δεσμεύσεις ακίνητης περιουσίας.

Παράλληλα, θα επέτρεπε στους παραγωγούς να ολοκληρώνουν κανονικά τη διαδικασία ωρίμανσης των προϊόντων, αντί να καταφεύγουν σε πρόωρες πωλήσεις. Με αυτόν τον τρόπο θα διασφαλίζονταν η ποιότητα και η εμπορική αξία τους.

Η αναβάθμιση της ποιότητας και του κύρους των ευρωπαϊκών και ελληνικών αγροδιατροφικών εμπορικών σημάτων θα μπορούσε, επίσης, να ενισχύσει τη διείσδυσή τους στις διεθνείς αγορές προϊόντων υψηλής αξίας. Ταυτόχρονα, η εφαρμογή του νέου συστήματος εκτιμάται ότι θα δημιουργούσε σύγχρονες θέσεις εργασίας σε τομείς όπως τα logistics, η πιστοποίηση, η ιχνηλασιμότητα και η διαχείριση αποθεμάτων.

Ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Χανίων κατέληξε επισημαίνοντας ότι η διεθνοποίηση του επιμελητηριακού θεσμού δεν εξαντλείται σε θεωρητικές συζητήσεις και δημόσιες σχέσεις στις Βρυξέλλες. Αντίθετα, αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο όταν τα Επιμελητήρια φέρνουν στο ευρωπαϊκό τραπέζι δημιουργικές και τεκμηριωμένες λύσεις, οι οποίες μπορούν να μετατραπούν σε ολοκληρωμένες πολιτικές για τα πιεστικά προβλήματα της ευρωπαϊκής περιφέρειας και του αγροδιατροφικού τομέα.