Ιράν | τα επτά σενάρια της αμερικανικής επέμβασης

Για εβδομάδες, η Ουάσινγκτον ενισχύει τις δυνάμεις της στη Μέση Ανατολή – και τώρα φαίνεται έτοιμη να συγκεντρώσει ακόμα περισσότερη αεροπορική δύναμη στην περιοχή από οποιαδήποτε άλλη στιγμή από την εισβολή στο Ιράκ το 2003.

Αυτό, φυσικά, θα μπορούσε να είναι μια μπλόφα που έχει σχεδιαστεί για να πιέσει το ιρανικό καθεστώς σε μια συμφωνία που δεν θέλει να κάνει. Οι Άραβες σύμμαχοι της Αμερικής στον Κόλπο είναι γνωστό ότι έχουν προειδοποιήσει για μια αμερικανική επίθεση που θα μπορούσε να έχει ακούσια αποτελέσματα.

Έτσι, ενώ οι πιθανοί στόχοι μιας αμερικανικής επίθεσης είναι σε μεγάλο βαθμό προβλέψιμοι, το αποτέλεσμα δεν είναι.

Εάν οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν και ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αποφασίσει να διατάξει μια επίθεση, τότε ποια είναι τα πιθανά αποτελέσματα; Το BBC  ανέπτυξε επτά βασικά σενάρια που συνοψίζουν τις πιθανές επιλογές που μελετούν οι αμερικανικές Ένοπλες Δυνάμεις.

1. Στοχευμένες επιθέσεις που οδηγούν σε δημοκρατική μετάβαση

Στο πιο αισιόδοξο σενάριο, οι ΗΠΑ θα διεξάγουν ακριβείς, περιορισμένες επιθέσεις εναντίον ιρανικών στρατιωτικών περιουσιακών στοιχείων, συμπεριλαμβανομένων των βάσεων του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), πυραυλικών εγκαταστάσεων και πυρηνικών υποδομών. Αυτές οι επιχειρήσεις θα στοχεύουν στην ελαχιστοποίηση των θυμάτων μεταξύ των αμάχων και στην αποδυνάμωση του καθεστώτος αρκετά ώστε να προκαλέσουν την κατάρρευσή του, οδηγώντας τελικά σε μια δημοκρατική μετάβαση.

Ωστόσο, η ιστορία δείχνει ότι απαιτείται προσοχή. Παρόμοιες δυτικές παρεμβάσεις στο Ιράκ και τη Λιβύη απομάκρυναν δικτάτορες, αλλά οδήγησαν σε παρατεταμένη αστάθεια και βία αντί σε ομαλές δημοκρατικές μεταβάσεις. Έτσι, ενώ είναι πιθανό, αυτό το αποτέλεσμα θεωρείται μάλλον μη εφαρμόσιμο.

2. Το καθεστώς επιβιώνει αλλά μετριάζει τις πολιτικές του

Σε αυτό το σενάριο, η Ισλαμική Δημοκρατία παραμένει στην εξουσία, αλλά αναγκάζεται να μαλακώσει τις εσωτερικές και εξωτερικές πολιτικές της λόγω στρατιωτικής πίεσης. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει τη μείωση της υποστήριξης για τις περιφερειακές πολιτοφυλακές, την αποκλιμάκωση των πυρηνικών και πυραυλικών προγραμμάτων της και την άμβλυνση της καταστολής στο εσωτερικό.

Ωστόσο, η ιρανική ηγεσία έχει επιδείξει ανθεκτικότητα και αντίσταση στην αλλαγή για σχεδόν πέντε δεκαετίες. Δεδομένου του ιστορικού της ανυπακοής, ιδιαίτερα υπό την ηγεσία του Χαμενεΐ, η σημαντική μετριοπάθεια φαίνεται απίθανη.

3. Κατάρρευση καθεστώτος ακολουθούμενη από στρατιωτική κυριαρχία

Πολλοί αναλυτές θεωρούν αυτό το αποτέλεσμα πιο πιθανό. Εάν οι επιθέσεις των ΗΠΑ αποσταθεροποιήσουν την κυβέρνηση, οι Φρουροί της Επανάστασης – IRGC και ο εδραιωμένος μηχανισμός ασφαλείας του Ιράν θα μπορούσαν να εδραιώσουν την εξουσία, αντικαθιστώντας την ηγεσία των κληρικών με ένα πιο ανοιχτά στρατιωτικό καθεστώς.

Το IRGC κατέχει βαθιά οικονομική και πολιτική επιρροή και έχει δείξει προθυμία να χρησιμοποιήσει βία για να διατηρήσει τον έλεγχο. Αντί να εισάγει τη δημοκρατία, η αστάθεια θα μπορούσε να ενισχύσει τις σκληροπυρηνικές στρατιωτικές προσωπικότητες.

4. Το Ιράν ανταποδίδει στις αμερικανικές δυνάμεις και τους περιφερειακούς συμμάχους

Τα αντίποινα θεωρούνται πολύ πιθανά. Το Ιράν έχει δεσμευτεί δημόσια να απαντήσει σε οποιαδήποτε επίθεση. Ενώ δεν μπορεί να ανταγωνιστεί τη συμβατική στρατιωτική ισχύ των ΗΠΑ, διαθέτει σημαντικές δυνατότητες βαλλιστικών πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Οι αμερικανικές βάσεις σε χώρες του Κόλπου, όπως το Μπαχρέιν και το Κατάρ, θα μπορούσαν να στοχοποιηθούν.

Το Ιράν θα μπορούσε επίσης να χτυπήσει περιφερειακούς συμμάχους που θεωρεί συνένοχους, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ ή της Ιορδανίας. Προηγούμενες επιθέσεις, όπως η επίθεση του 2019 στις εγκαταστάσεις της Saudi Aramco που αποδόθηκε σε δυνάμεις που υποστηρίζονται από το Ιράν, καταδεικνύουν την ικανότητα του Ιράν να χτυπήσει κρίσιμες υποδομές. Τα κράτη του Κόλπου ανησυχούν, επομένως, βαθιά για το ενδεχόμενο να εμπλακούν σε ευρύτερη σύγκρουση.

5. Ναρκοθέτηση στα Στενά του Ορμούζ

Το Ιράν θα μπορούσε να προβεί σε οικονομικά αντίποινα ναρκοθετώντας τα Στενά του Ορμούζ, ένα κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα μέσω του οποίου διέρχεται περίπου το 20-25% του παγκόσμιου πετρελαίου και ένα σημαντικό μερίδιο της διαμετακόμισης υγροποιημένου φυσικού αερίου. Κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ, το Ιράν ναρκοθέτησε τις θαλάσσιες οδούς, διαταράσσοντας το παγκόσμιο εμπόριο.

Ακόμα και ένα προσωρινό κλείσιμο πιθανότατα θα εκτόξευε τις τιμές του πετρελαίου και θα διατάρασσε τις παγκόσμιες αγορές. Ωστόσο, μια τέτοια ενέργεια θα έβλαπτε επίσης οικονομικά το Ιράν, καθώς εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές πετρελαίου, ιδίως προς τις ασιατικές αγορές όπως η Κίνα.

6. Βύθιση αμερικανικού πολεμικού πλοίου

Ένα πιο δραματικό σενάριο περιλαμβάνει τη χρήση από το Ιράν «επιθέσεων σμήνους» – συντονισμένες επιθέσεις με drones, πυραύλους και σκάφη ταχείας επίθεσης – εναντίον αμερικανικών ναυτικών σκαφών. Το Ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης ειδικεύεται σε ασύμμετρο πόλεμο που στοχεύει στην αντιστάθμιση της τεχνολογικής υπεροχής των ΗΠΑ.

Ενώ θεωρείται απίθανη, η βύθιση ενός αμερικανικού πολεμικού πλοίου θα αποτελούσε μια σημαντική κλιμάκωση και ταπείνωση, που ενδεχομένως θα οδηγούσε σε έναν ευρύτερο πόλεμο. Ιστορικά προηγούμενα, όπως η επίθεση στο USS Cole το 2000 ή στο USS Stark το 1987, καταδεικνύουν ότι τα αμερικανικά πλοία ήταν ευάλωτα στο παρελθόν.

7. Κατάρρευση καθεστώτος ακολουθούμενη από χάος

Ίσως το πιο επικίνδυνο αποτέλεσμα είναι η κατάρρευση του καθεστώτος χωρίς σταθερό διάδοχο. Το Ιράν θα μπορούσε να βυθιστεί σε έναν εμφύλιο πόλεμο παρόμοιο με τις συγκρούσεις στη Συρία, την Υεμένη ή τη Λιβύη. Οι εθνοτικές μειονότητες – συμπεριλαμβανομένων των Κούρδων, των Βαλούχων και των Αζέρων – θα μπορούσαν να επιδιώξουν αυτονομία εν μέσω κενού εξουσίας.

Με πληθυσμό περίπου 93 εκατομμυρίων, η εκτεταμένη αστάθεια θα μπορούσε να δημιουργήσει μια μεγάλη ανθρωπιστική κρίση και ένα κύμα προσφύγων που θα επηρεάσει ολόκληρη την περιοχή. Αν και πολλοί περιφερειακοί παράγοντες αντιτίθενται στην Ισλαμική Δημοκρατία, λίγοι θέλουν να δουν το Ιράν να βυθίζεται σε παρατεταμένο χάος.

Συνολική αξιολόγηση

Ενώ, λοιπόν, συγκεκριμένοι στρατιωτικοί στόχοι είναι προβλέψιμοι, οι ευρύτερες συνέπειες μιας αμερικανικής επίθεσης στο Ιράν δεν είναι. Οι κίνδυνοι κυμαίνονται από περιορισμένη αντιπαράθεση έως περιφερειακό πόλεμο, οικονομική αναστάτωση, στρατιωτική κλιμάκωση ή παρατεταμένη αστάθεια.

Μια βασική ανησυχία είναι ότι μόλις οι στρατιωτικές δυνάμεις συγκεντρωθούν σε τέτοια κλίμακα, η πολιτική πίεση μπορεί να ωθήσει τους ηγέτες σε δράση, ακόμη και χωρίς ένα σαφές μακροπρόθεσμο σχέδιο. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η είσοδος σε μια σύγκρουση χωρίς καθορισμένη τελική κατάσταση, η οποία ενδεχομένως θα προκαλέσει απρόβλεπτες και εκτεταμένες επιπτώσεις σε όλη τη Μέση Ανατολή και πέρα ​​από αυτήν.

ot.gr