Ενδοοικογενειακή βία | περισσότερες από 14.000 καταγγελίες σε 8 μήνες
Τουλάχιστον 14.519 περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας καταγγέλθηκαν στις αρμόδιες αστυνομικές υπηρεσίες από τον Ιανουάριο έως και τον Αύγουστο του 2026, ενώ στο ίδιο διάστημα πραγματοποιήθηκαν 8.920 συλλήψεις για σχετικά αδικήματα, σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας. Τα δεδομένα αναδεικνύουν την έκταση του προβλήματος, ενώ οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η κακοποίηση δεν αρχίζει απαραίτητα με τη σωματική βία, αλλά μπορεί να εκδηλωθεί νωρίτερα μέσα από συμπεριφορές ελέγχου, απομόνωσης και εκφοβισμού.
Πότε, όμως, η ζήλια παύει να αποτελεί μια συναισθηματική αντίδραση και μετατρέπεται σε προσπάθεια επιβολής; Ποια σημάδια χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή και γιατί η περίοδος του χωρισμού μπορεί να συνοδεύεται από αυξημένο κίνδυνο;
Η Κατερίνα Ασλάνογλου, ψυχολόγος στο Κέντρο Διοτίμα, το οποίο παρέχει εξειδικευμένη υποστήριξη σε γυναίκες που βιώνουν έμφυλη βία, εξηγεί στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ποιες συμπεριφορές μπορεί να προειδοποιούν για μια κακοποιητική σχέση και πότε είναι σημαντικό να αναζητηθεί βοήθεια.
Πώς αναγνωρίζονται τα πρώτα σημάδια μιας κακοποιητικής σχέσης
Η υπερβολική ζήλια και η κτητικότητα, ιδίως όταν συνοδεύονται από την απαίτηση ο σύντροφος να γνωρίζει διαρκώς πού βρίσκεται η γυναίκα και με ποιον, μπορεί να αποτελούν πρώιμες ενδείξεις μιας σχέσης ελέγχου.
Ανησυχητικές είναι επίσης οι προσπάθειες απομάκρυνσης από φίλους και συγγενείς, ο περιορισμός των κοινωνικών επαφών και η παρακολούθηση των επικοινωνιών. Ο έλεγχος του κινητού τηλεφώνου και των λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπως και η απαίτηση να δοθούν κωδικοί πρόσβασης, είναι συμπεριφορές που περιορίζουν την ιδιωτικότητα και την αυτονομία.
Στις ενδείξεις που χρειάζονται προσοχή περιλαμβάνονται ακόμη η συστηματική υποτίμηση και απαξίωση, ακόμη και όταν παρουσιάζονται ως αστεία, οι απειλές, ο εκφοβισμός και η καταστροφή αντικειμένων κατά τη διάρκεια διαφωνιών. Ο οικονομικός έλεγχος, η προσπάθεια δημιουργίας οικονομικής εξάρτησης, καθώς και η παραβίαση των σεξουαλικών ή άλλων προσωπικών ορίων αποτελούν επίσης συμπεριφορές που μπορεί να εντάσσονται σε ένα μοτίβο κακοποίησης.
Η αντίδραση στο «όχι» και στη διαφωνία
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά ένας άνθρωπος όταν η σύντροφός του εκφράζει διαφορετική άποψη, αρνείται κάτι ή θέτει σαφή όρια.
Όπως επισημαίνει η κ. Ασλάνογλου, δεν είναι απαραίτητο να συνυπάρχουν όλες οι παραπάνω συμπεριφορές, ούτε ένα μεμονωμένο περιστατικό σημαίνει αυτομάτως ότι θα ακολουθήσει σωματική βία. Το κρίσιμο είναι να εξετάζεται αν διαμορφώνεται ένα σταθερό μοτίβο επιβολής και ελέγχου και αν οι συμπεριφορές αυτές γίνονται σταδιακά εντονότερες.
Η διάκριση δεν είναι πάντα εύκολη, καθώς οι συνεχείς τηλεφωνικές κλήσεις, η απαίτηση για διαρκή ενημέρωση ή η έντονη ζήλια μπορεί να εμφανίζονται ως εκδηλώσεις ενδιαφέροντος και αγάπης.
«Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να παρατηρούμε πώς αντιδρά ένας άνθρωπος όταν η σύντροφός του διαφωνεί μαζί του, λέει “όχι” ή θέτει ένα όριο», τονίζει η ψυχολόγος.
Όπως υπογραμμίζει, μια υγιής σχέση προϋποθέτει ότι και οι δύο σύντροφοι μπορούν να διαφωνούν και να διατηρούν την αυτονομία τους χωρίς να φοβούνται τις αντιδράσεις του άλλου.
Πότε αυξάνεται ο κίνδυνος και γιατί ο χωρισμός χρειάζεται προσοχή
Μεταξύ των παραγόντων που συνδέονται με σοβαρότερο κίνδυνο περιλαμβάνονται προηγούμενα περιστατικά σωματικής βίας, οι απειλές για θανάτωση ή τραυματισμό, η πρόσβαση σε όπλο, η καταδίωξη και η επίμονη παρακολούθηση, καθώς και η παραβίαση περιοριστικών μέτρων.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν μια γυναίκα επιχειρεί να απομακρυνθεί από μια κακοποιητική σχέση ή έχει μόλις χωρίσει, ειδικά εάν έχουν προηγηθεί έλεγχος, εκφοβισμός ή βίαια περιστατικά. Οι απειλές, οι συνεχείς κλήσεις και οι πιεστικές προσπάθειες επανασύνδεσης μπορεί να αποτελούν συνέχεια της ίδιας συμπεριφοράς ελέγχου.
Η κ. Ασλάνογλου διευκρινίζει ότι αυτό δεν σημαίνει πως ο χωρισμός προκαλεί τη βία. «Η ευθύνη για τη βία ανήκει αποκλειστικά στον δράστη», επισημαίνει.
Για τον λόγο αυτό, η συμβουλή «απλώς φύγε» δεν αρκεί σε κάθε περίπτωση. Όπου είναι δυνατόν, η αποχώρηση χρειάζεται να σχεδιάζεται με τη συνδρομή εξειδικευμένων υπηρεσιών, αφού συνεκτιμηθούν οι ιδιαίτερες συνθήκες, η ύπαρξη παιδιών, το υποστηρικτικό περιβάλλον και οι πιθανοί κίνδυνοι που μπορεί να προκύψουν μετά τον χωρισμό.
Τα στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ. για το πρώτο οκτάμηνο του 2026
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας, από τον Ιανουάριο έως και τον Αύγουστο του 2026 καταγράφηκαν 14.519 καταγγελίες για περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας και πραγματοποιήθηκαν 8.920 συλλήψεις για σχετικά αδικήματα.
Την ίδια περίοδο, 14.978 πρόσωπα καταγράφηκαν ως δράστες αδικημάτων που εμπίπτουν στη νομοθεσία για την ενδοοικογενειακή βία. Από αυτούς, 11.950 ήταν άνδρες και 3.028 γυναίκες.
Παράλληλα, από την έναρξη λειτουργίας του Panic Button, τον Μάρτιο του 2023, έως τις 31 Αυγούστου 2026, είχαν εγγραφεί στην εφαρμογή 15.113 γυναίκες και 1.470 άνδρες. Στο ίδιο διάστημα είχαν αποσταλεί 2.935 αυτοματοποιημένα μηνύματα προς την αστυνομία έπειτα από ενεργοποίηση της εφαρμογής.
Τα στοιχεία αποτυπώνουν τα περιστατικά που έφτασαν στις αρχές, χωρίς να καταγράφουν κατ’ ανάγκη το σύνολο των περιπτώσεων ενδοοικογενειακής βίας.
Η σημασία της υποστήριξης και οι γραμμές βοήθειας
Μια γυναίκα δεν χρειάζεται να περιμένει να υποστεί σωματική βία για να ζητήσει υποστήριξη, τονίζει η κ. Ασλάνογλου. Εξίσου σημαντική είναι η στάση του οικογενειακού και φιλικού περιβάλλοντος, το οποίο καλείται να ακούσει χωρίς αμφισβήτηση και χωρίς να μεταφέρει την ευθύνη στο θύμα, με ερωτήματα όπως «γιατί δεν φεύγεις;».
Η απομόνωση, η οικονομική εξάρτηση, η ύπαρξη παιδιών και ο φόβος για τις πιθανές αντιδράσεις του δράστη μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις διαθέσιμες επιλογές. Όπως υπογραμμίζει η ψυχολόγος, η παραμονή σε μια κακοποιητική σχέση δεν σημαίνει συναίνεση στη βία.
Σε περίπτωση άμεσου κινδύνου, οι πολίτες μπορούν να καλέσουν το 100. Εάν δεν είναι εφικτό να μιλήσουν, μπορούν να στείλουν SMS στον ίδιο αριθμό, αναφέροντας τη διεύθυνσή τους, το ονοματεπώνυμό τους και το είδος της ανάγκης.
Παράλληλα, η γραμμή SOS 15900 παρέχει υποστήριξη σε γυναίκες που βιώνουν βία, σε 24ωρη βάση.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
