Chevron | οφέλη, προκλήσεις και ορόσημα μέχρι τη παραχώρηση των μπλοκς σε Κρήτη και Πελοπόννησο

Το στοίχημα της έλευσης της Chevron στο παιχνίδι των ελληνικών υδρογονανθράκων επετεύχθη, με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε γεωπολιτικό επίπεδο και σε μια συγκυρία όπου η Τουρκία και η Λιβύη αμφισβητούν εμπράκτως τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας.

Τα οφέλη σε αυτή τη φάση από τη κίνηση του αμερικανικού κολοσσού είναι πρωτίστως γεωπολιτικά και δευτερευόντως οικονομικά, καθώς σαφής εικόνα με νούμερα για τα εμπορικά εκμεταλλεύσιμα κοιτάσματα σε Κρήτη και Ιόνιο θα έχουμε μόνο μετά τις πρώτες ερευνητικές γεωτρήσεις. Διάστημα που υπερβαίνει κατά πολύ μια κυβερνητική θητεία.

Στο ιδανικό σενάριο, οι πρώτες γεωτρήσεις δεν θα πρέπει να αναμένονται πριν το 2030, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά πρόωρη την όποια συζήτηση για τα δισεκατομμύρια που θα μπουν στα δημόσια ταμεία, τα πιθανά έσοδα και τα πολλαπλασιαστικά οφέλη για την ελληνική οικονομία.

Αυτό που προέχει αυτή τη στιγμή μετά την απόφαση της Chevron να καταθέσει προσφορά από κοινού με την Helleniq Energy, επιβεβαιώνοντας όσα είχε γράψει το Energypress, είναι να μην επαναλάβει το ελληνικό κράτος τα λάθη του παρελθόντος που έχουν στοιχήσει ουκ ολίγα επενδυτικά σχέδια.

Δηλαδή να βελτιώσει τις επιδόσεις του σε ένα τομέα που χωλαίνει διαχρονικά, τη διοικητική και δικαστική γραφειοκρατία, καθώς επίσης να διευκολυνθεί το σχήμα Chevron – Helleniq Energy για την εξεύρευση του λιμανιού που θα λειτουργήσει ως βάση υποδοχής για μια τέτοια δραστηριότητα, ζήτημα που απασχολεί τα τελευταία χρόνια όλους τους υφιστάμενους operators στην Ελλάδα.

Τα επιτακτικά ορόσημα

Το πόσο επιτακτική είναι η ανάγκη για βελτίωση των διαδικασιών, με πολύ δουλειά και χωρίς βαρύγδουπα λόγια, το δείχνει το roadmap με τα ορόσημα, προκειμένου ως τα τέλη του ετους, το σχήμα να έχει αναδειχθεί οριστικός παραχωρησιούχος: 

Σήμερα συνεδριάζει η Επιτροπή Αξιολόγησης της Ελληνικής Διαχειριστικής Εταιρείας Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ) που θα ανοίξει τους ογκώδεις φακέλους της προσφοράς. Πρώτα θα αξιολογηθεί η τεχνική αρτιότητα του αιτούντος και μετά θα ανοίξει ο φάκελος με το οικονομικό τίμημα. Εκτιμάται ότι η αξιολόγηση θα χρειαστεί κάποιο διάστημα.

Εν συνεχεία η ΕΔΕΥΕΠ θα προχωρήσει στη σχετική εισήγηση προς το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Αμέσως μετά την αποδοχή της εισήγησης από το ΥΠΕΝ θα οριστικοποιηθεί η σύμβαση μίσθωσης, σε διαπραγμάτευση με το ελληνοαμερικανικό σχήμα, η οποία στη συνέχεια θα συνυπογραφεί.

Έπεται η έγκριση της σύμβασης παραχώρησης από το Ελεγκτικό Συνέδριο και η ψήφιση της από τη Βουλή, που σημαίνει ότι κάπου προς τα τέλη του 2025 θα έχει ολοκληρωθεί και αυτό το βήμα. Από εκείνη τη στιγμή και μετά, θα έχουμε και επίσημα οριστικό παραχωρησιούχο.

Ακολουθεί το στάδιο ερευνών που αποτελείται από τρεις φάσεις, το οποίο διαρκεί συνήθως γύρω στα 7 χρόνια.

Αν καταστεί εφικτό να συμπτυχθούν χρόνοι και διαδικασίες, δηλαδή να μειωθεί η διάρκεια της πρώτης όσο και της δεύτερης φάσης, τότε καλώς εχόντων των πραγμάτων, μπορεί να φτάσουμε σε ερευνητική γεώτρηση γύρω στο 2030.

Το από εδώ και πέρα στοίχημα

Συνοψίζοντας, ο κρατικός μηχανισμός καλείται να τρέξει προκειμένου μέσα στο 2026 να ξεκινήσουν τα προγράμματα ερευνών, ώστε κάποια στιγμή μετά το 2030, να μπει και η Ελλάδα στο κλαμπ των χωρών της Αν.Μεσογείου που έχουν παραγωγή υδρογονανθράκων, (Ισραήλ, Αίγυπτος, Τουρκία, κλπ).

Στη κυβέρνηση θεωρούν -και δικαίως- ότι «η αποστολή εξετελέσθη», καθώς το στοίχημα δεν ήταν το πόσοι παίκτες θα έρθουν στο διαγωνισμό, αλλά το αν θα μετουσιώσει ή όχι σε προσφορά το ενδιαφέρον της η Chevron (που είχε άλλωστε αιτηθεί για τα κρητικά οικόπεδα), με την όποια γεωπολιτική σημασία αυτό σημαίνει.

Η έλευση της Chevron, μαζί φυσικά με το αμερικανικό ενδιαφέρον για μεταφορά περισσότερων όγκων LNG μέσω Ελλάδας προς την Ουκρανία (Κάθετος Διάδρομος), θα βρεθούν στο επίκεντρο της σημερινής συνάντησης του Πρωθυπουργού Κυρ.Μητσοτάκη με τον αμερικανό υπ. Εσωτερικών Ντάγκ Μπέργκαμ.

Το τάιμινγκ της επίσκεψης του επικεφαλής του Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας του Λευκού Οίκου, που αργότερα θα συναντηθεί με τον ΥΠΕΝ, Σταύρο Παπασταύρου, συνδέεται ευθέως με την προσφορά της Chevron.

Τα πολλαπλά γεωπολιτικά οφέλη

Στο γεωπολιτικό τερέν που συνιστά ειδικά σε αυτή τη φάση, την ουσία της υπόθεσης, το πρώτο όφελος από την έλευση του αμερικανικού κολοσσού, είναι η αναγνώριση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας στις συγκεκριμένες περιοχές, τόσο από την εταιρεία, όσο και από τις ΗΠΑ. Διαφορετικά η Chevron, η οποία προφανώς πριν λάβει την απόφαση βρισκόταν σε επικοινωνία με την αμερικανική κυβέρνηση, δεν θα έμπαινε στο παιχνίδι.

Το δεύτερο όφελος που συναρτάται άμεσα με το πρώτο και που θα πρέπει να εκμεταλλευτεί η ελληνική διπλωματία, αφορά το πλήγμα που επιφέρει η συγκεκριμένη κίνηση στο παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Το ανατολικότερο από τα τέσσερα οικόπεδα που διεκδικεί η Chevron, το «Νότια της Κρήτης 2» επικαλύπτει κατά 20%-25% την θαλάσσια έκταση του μνημονίου. Το γεγονός δείχνει ότι η αμερικανική εταιρεία δεν αποδέχεται την επικάλυψη του συγκεκριμένου μπλοκ από τη τουρκολυβική συμφωνία.

Η μέση γραμμή του νόμου Μανιάτη και η «Γαλάζια Πατρίδα»

Αν το μπλοκ περιέλθει στην Chevron, θα συνιστά πρακτικά ακύρωση του χάρτη που κατέθεσε τον Ιούλιο η Λιβύη στον ΟΗΕ, ισχυριζόμενη ότι πρόκειται για ζώνες δικής της δικαιοδοσίας, επιβεβαιώνοντας ότι η μέση γραμμή του νόμου Μανιάτη, όπως έχει θεσπιστεί από την ελληνική νομοθεσία και το διεθνές δίκαιο, είναι το πραγματικό όριο ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Λιβύη. Ακόμη και αν δεν έχει ακόμη υπογραφεί συμφωνία οριοθέτησης ανάμεσα στις δύο χώρες.

Το τρίτο όφελος από τη παρουσία της αμερικανικής εταιρείας νοτίως της Κρήτης, είναι ότι η αποδυνάμωση του τουρκολυβικού μνημονίου πλήττει με τη σειρά του και το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», το μείζον τουρκικό ιδεολόγημα. Το τουρκολυβικό μνημόνιο έγινε ακριβώς για να στηρίξει το συγκεκριμένο δόγμα.

Το εφεύρημα της «Γαλάζιας Πατρίδας», που αμφισβητεί την κυριαρχία των ελληνικών νησιών, καθώς και της ελληνικής και κυπριακής ΑΟΖ, αφορά την άποψη της Τουρκίας ότι μπορεί να διεκδικήσει μεγάλο μέρος του Αιγαίου και όλη την Ανατολική Μεσόγειο, μέχρι τις δυτικές ακτές της Κύπρου.

Άλλωστε για να ενεργοποιηθεί το τουρκολυβικό μνημόνιο, με τη διεξαγωγή σεισμικών ερευνών ή σε μια πιο ακραία εκδοχή με ερευνητικές γεωτρήσεις σε περιοχές που θα μπορούσαν να προκαλέσουν πεδίο έντασης με την Ελλάδα, θα πρέπει αυτό να εγκριθεί και από το κοινοβούλιο της Αν. Λιβύης στη Βεγγάζη.

Το γεγονός ότι αυτό δεν έχει καταστεί ακόμη εφικτό, περιορίζει και τη σημασία τυχόν κύρωσής του από εδώ και πέρα, καθώς όταν και εφόσον γίνει, θα έχει ήδη παρουσία στα επίμαχα οικόπεδα μια εταιρεία και δη, η αμερικανική Chevron.

Συνοψίζοντας, η παρουσία δύο αμερικανικών κολοσσών (Chevron, ExxonMobil), από τα νότια μέχρι τα νοτιοδυτικά της Κρήτης, δημιουργεί για την ελληνική διπλωματία ένα νέο τετελεσμένο: Εφόσον αυτή παίξει σωστά τα χαρτιά της, θα αποδειχθεί ισχυρό διαπραγματευτικό όπλο για τη χώρα μας, όταν και όποτε Αθήνα και Τρίπολη καθίσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για την οριοθέτηση της ΑΟΖ.

Το ιστορικό και οι επαφές

Εχει πάντως τη σημασία του ότι η Chevron είχε υποβάλει αίτημα προς την ελληνική κυβέρνηση ήδη από τον Αύγουστο του 2024 για έρευνες σε περιοχές νοτίως της Πελοποννήσου και της Κρήτης. Η ελληνική πλευρά ωστόσο καθυστέρησε γύρω στους 6 μήνες να ανταποκριθεί, αποδεχόμενη αρχικά το αίτημα μόνο για τη Πελοπόννησο στις 20 Ιανουαρίου 2025. Καθόλου τυχαία, η αποδοχή του αιτήματος είχε ανακοινωθεί ανήμερα της ορκωμοσίας του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Το ενδιαφέρον για την Κρήτη ανακοινώθηκε επισήμως δύο μήνες αργότερα, στις 26 Μαρτίου 2025, και ενώ είχε προηγηθεί η προκήρυξη του μεγάλου διαγωνισμού από τη Λιβύη για 22 νέα οικόπεδα.

Σε πολιτικό επίπεδο την επιτυχία πιστώνεται ο υπ. Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου που έβαλε ψηλά στην ατζέντα του την υπόθεση, κάνοντας από τις πρώτες ημέρες της θητείας του επαφές στις ΗΠΑ με στελέχη της κυβέρνησης Τραμπ (όπως τον υπ. Εσωτερικών Ντ. Μπέρκαμ) και της αμερικανικής εταιρείας (τον πρόεδρο της Chevron International Exploration and Production, Κλέι Νέφ).

Το ίδιο ισχύει σε τεχνοκρατικό επίπεδο για τον επικεφαλής της ΕΔΕΥΕΠ, Αρη Στεφάτο, που δούλεψε σιωπηρά για το εγχείρημα, κρατώντας από τη πρώτη στιγμή που εμφανίστηκε στον ορίζοντα η Chevron ανοικτή γραμμή με τα στελέχη της και συντηρώντας τη συζήτηση με συνεχείς επαφές σε διεθνή συνεδρία, όπως το EGYPES 2025 στο Κάιρο, το CERAWeek στο Χιούστον και το EAGE στη Τουλούζη.

energypress.gr