294 θάνατοι από καιρικά φαινόμενα την τελευταία 25ετια στην Ελλάδα | έρευνα

Ραγδαία αύξηση στα καιρικά φαινόμενα με αρνητικές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και στους θανάτους αποτυπώνεται σε στοιχεία που δημοσίευσε το Meteo. Όπως προκύπτει, τα τελευταία 13 χρόνια, οι επιπτώσεις από ισχυρής, αλλά ακόμη και μικρής έντασης κακοκαιρίες, ολοένα και αυξάνεται. Πρόκειται για γεγονός που αναδεικνύει με τον πλέον έντονο τρόπο, ότι ειδικά στα μεγάλα αστικά κέντρα, η υπερδόμηση, τα ανολοκλήρωτα αντιπλημμυρικά έργα και η ανεπαρκής πρόληψη, οδηγούν σε επαναλαμβανόμενες καταστροφές.

633 καιρικά επεισόδια

Όπως σημειώνεται στην έρευνα του Meteo, την περίοδο 2000-2025, καταγράφηκαν συνολικά «633 καιρικά επεισόδια με αρνητικές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και 294 ανθρώπινες απώλειες από διάφορα φαινόμενα (κυρίως πλημμύρες, κεραυνούς, ανεμοθύελλες)».

Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι -εξαιρουμένων των απωλειών από καύσωνες όπου δεν υπάρχουν επαρκών τεκμηριωμένα στοιχεία-, το 2025 ήταν η πρώτη χρονιά την τελευταία 25ετία που δεν καταγράφηκε κάποιος θάνατος. Υπογραμμίζεται πως ο ετήσιος μέσος όρος για την περίοδο 2000-2025 ανέρχεται σε 11 ανθρώπινες απώλειες.

Αύξηση 58%

Σε ότι αφορά τη δυναμική αυτών των 633 καιρικών επεισοδίων, στην έρευνα σημειώνεται πως το 32% αυτών, προκάλεσε σοβαρές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις κατηγορίας 3 (σε κλίμακα 1-3). Σε αυτή την κατηγορία κατατάσσονται επεισόδια που έχουν προκαλέσει σοβαρά προβλήματα σε σχετικά μεγάλο τμήμα της χώρας, ή ακόμη και απώλεια ζωής.

Αναφορικά με τα βασικά συμπεράσματα που προκύπτουν από τη σύγκριση των δύο 13ετίων την περίοδο 2000-2025, στην έρευνα αναφέρεται πως στο δεύτερο μισό καταγράφηκε 58% αύξηση στη καιρικά επεισόδια με κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις, καθώς και 35% αύξηση στα καιρικά επεισόδια με σοβαρές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις. Παράλληλα, καταγράφηκε 72% αύξηση στους θανάτους από καιρικά επεισόδια.

«Υπάρχει ευαλωτότητα»

Σύμφωνα με όσα σχολίασε στο iEidiseis.gr η Δρ. Κατερίνα Παπαγιαννάκη, ειδική Λειτουργική Επιστήμονας στο Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΙΕΠΒΑ) του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και μέλος της ομάδας ΜΕΤΕΟ, αυτοί οι αριθμοί «δεν μας προκαλούν εντύπωση, δεδομένου ότι υπάρχει ευαλωτότητα. Γνωρίζουμε ότι στη Μεσόγειο, υπάρχει αύξηση της μέσης θερμοκρασίας, που προκαλεί εντονότερα φαινόμενα, όπως καταιγίδες με πλημμυρικά φαινόμενα, ή καύσωνες και ξηρασίες».

«Να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα»

Αυτός είναι ο λόγος που σύμφωνα με την ίδια, «είναι φανερό ότι πρέπει να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα, ξεκινώντας από την πρόληψη, την ετοιμότητα και την επικοινωνία του κινδύνου που έχει βελτιωθεί με το 112. Όμως, πρόληψη είναι και τα αντιπλημμυρικά έργα και η βελτίωση των παλαιών υποδομών και το να σταματήσουμε να αλλάζουμε σε τέτοιο βαθμό τις χρήσεις γης, γεγονός που δημιουργεί επιπλέον πρόβλημα στις περιοχές που υπάρχει υπερδόμηση. Έχουν αυξηθεί οι παράγοντες που καθιστούν περισσότερο ευάλωτες τις περιοχές σε τοπικό επίπεδο».

Ειδικότερα σε ότι αφορά τον χωρικό σχεδιασμό, η ίδια σημείωσε πως «είναι πολύ σημαντικό να οριοθετηθούν οι περιοχές εκτός σχεδίου δόμησης, που είναι επικίνδυνες για μελλοντικές φυσικές καταστροφές, εξαιτίας και του ιστορικού τους. Είναι πολύ σημαντικό αυτό να ληφθεί υπόψη στις μελέτες τοπικών πολεοδομικών σχεδίων που τώρα διενεργούνται κι αυτές να βασίζονται μεταξύ άλλων σε κλιματικά μοντέλα και στο ιστορικό της κάθε περιοχής σε σχέση με τις καταστροφές».

«Η ευαλωτότητα της πόλης είναι πολύ συγκεκριμένη»

Σύμφωνα με την κ. Παπαγιαννάκη, πέρα από την αυξητική τάση των επεισοδίων που δημιουργούν ζημιές, «μας ενδιαφέρει να δούμε από ποιο σημείο και μετά του κινδύνου δημιουργούνται αυτές οι ζημιές. Όταν βλέπεις ότι πλημμυρίζει μια πόλη με 20 χιλιοστά βροχής -ενώ στον Daniel έπεσαν 400-700 χιλιοστά-, αντιλαμβάνεται κανείς ότι η ευαλωτότητα της πόλης, είναι πολύ συγκεκριμένη».

Άλλωστε, πολλές περιοχές, «έχουν χτιστεί πάνω σε ρέματα, δεν γίνονται σωστοί καθαρισμοί των φρεατίων, ενώ ειδικά στο Λεκανοπέδιο της Αττικής, εξαιτίας και των δασικών πυρκαγιών, γινόμαστε περισσότερο ευάλωτοι σε φερτά υλικά και στη ροή των νερών».

«Επαναλαμβανόμενες ζημιές»

Παράλληλα, «αρκετά συχνά, παρουσιάζονται επαναλαμβανόμενα επιπτώσεις και ζημιές στα ίδια σημεία, σε πολύ συγκεκριμένες περιοχές. Είναι ενδεικτικό ότι στα τέλη του 2025, είχαμε συνεχόμενες κακοκαιρίες που χτύπησαν σχεδόν τις ίδιες περιοχές και οδήγησαν σε συσσωρευμένα προβλήματα».

Κάτι που επίσης διαδραματίζει πολύ σημαντικό ρόλο σύμφωνα με την ίδια, είναι οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις. Για παράδειγμα, έχουμε επαναλαμβανόμενα κατολισθητικά επεισόδια σε περιοχές όπως τα Τζουμέρκα, που δημιουργούν επαναλαμβανόμενες ζημιές -που έχουν κόστος- στο οδικό δίκτυο.

«Η Αθήνα είναι δομημένη εξ αρχής λάθος»

Ειδικότερα σε ότι αφορά την Αθήνα όπου καταγράφονται τα περισσότερα επεισόδια, η κ. Παπαγιαννάκη σχολίασε ότι «έχουμε από μικρής, έως πολύ μεγάλης εμβέλειας και σοβαρότητας επεισόδια. Η Αθήνα είναι μια πόλη με πολύ πληθυσμό, δομημένη εξ αρχής λάθος, ενώ πρέπει να γίνουν πολλά αντιπλημμυρικά έργα. Ως αποτέλεσμα, ακόμη και κακοκαιρίες μικρής έντασης, δημιουργούν προβλήματα και γι’ αυτό η Αθήνα είναι στην κορυφή».

Αντίστοιχα προβλήματα όμως «δημιουργούνται και σε Θεσσαλονίκη και Χανιά. Λιγότερα, αλλά πολύ σοβαρά επεισόδια έχουμε και στην περιφέρεια: στην Εύβοια, τη Μαγνησία, τη Θεσσαλία, την Εύβοια, τη Χαλκιδική, την Πελοπόννησο και σε πολλές περιοχές της Κρήτης».

Τα πιο συχνά φαινόμενα

Είναι ενδεικτικό ότι σε αντίστοιχη μελέτη που εκπόνησε το Μeteo για την περίοδο 2000-2020, σημειώνεται πως «οι περιοχές με τη μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης επεισοδίων με κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις είναι η ευρύτερη περιοχή του λεκανοπεδίου Αττικής με 80 επεισόδια, η Θεσσαλονίκη με 75, τα Χανιά με 53 και η Ηλεία με 50».

Άλλωστε, όπως σημειώνεται, «το ένα τέταρτο των επεισοδίων με ένταση καιρικών φαινομένων επιπέδου κατηγορίας 3 που επηρέασαν την περασμένη εικοσαετία μεταξύ άλλων και την Αττική, προκάλεσαν προβλήματα έντασης επιπέδου Ι3 στην συγκεκριμένη περιοχή».

Παράλληλα, «οι πλημμύρες κυριάρχησαν στις καταγραφές πρόκλησης σοβαρών επιπτώσεων στους νομούς Αττικής και Θεσσαλονίκης σε ποσοστό άνω του 60%, ενώ εξίσου συχνή υπήρξε η εμφάνιση καταστροφικών πλημμυρών στα Χανιά και στην Ηλεία. Το δεύτερο πιο συχνό φαινόμενο με καταγεγραμμένες επιπτώσεις σε κάθε μια από τις 4 πιο επηρεασμένες περιοχές είναι η ανεμοθύελλα στους νομούς Αττικής, Θεσσαλονίκης και Χανίων και ο ανεμοστρόβιλος στο νομό Ηλείας».

«Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η αυθαίρετη δόμηση»

Έντονα επεισόδια δημιουργούνται σύμφωνα με την κ. Παπαγιαννάκη και εκτός του πολύ πυκνού αστικού πλαισίου, όπως «στη Μάνδρα που είναι χτισμένη πάνω στη λεκάνη απορροής δύο ρεμάτων. Όπως προέκυψε από πρόσφατη αυτοψία που κάναμε στην περιοχή με φοιτητές που ήρθαν από τη Γαλλία, είδαμε ότι συνεχίζουν και χτίζουν πάνω σε σημεία που δεν θα έπρεπε να χτίζουν. Δεν μπορεί να συνεχίζει να γίνεται αυθαίρετα η δόμηση. Αυτό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημά μας».

Αυτά τα δεδομένα που άντλησε το Meteo, είναι σύμφωνα με την κ. Παπαγιαννάκη «η βάση για να θυμόμαστε ότι συνεχίζουμε να έχουμε ζημιές, ακόμη και από κακοκαιρίες μικρής έντασης. Αυτό δείχνει ότι έχουμε ακόμη δρόμο μπροστά μας για να βελτιώσουμε την ανθεκτικότητα των περιοχών μας. Γίνονται βήματα, αλλά χρειάζονται περισσότερα».

meteo.gr